Τη βαθιά ιστορική και πολιτιστική σύνδεση της Κω με τη Μικρά Ασία αναδεικνύει η ειδική εκδήλωση-παρουσίαση με τίτλο «Εμβαθύνοντας στην Ιστορία και τον Πολιτισμό του Γέροντα της Μικράς Ασίας». Η δράση πραγματοποιείται στο ιστορικό κέντρο «Χάνι», φέρνοντας στο φως άγνωστες πτυχές από την πορεία, τους διωγμούς και την αποκατάσταση των Μικρασιατών προσφύγων στο νησί.
Για τη σημασία της εκδήλωσης τοποθετήθηκαν ο πρόεδρος του Συλλόγου Μικρασιατών Κω, Ηρόδοτος Σταμάτης Μάρκογλου, και ο ερευνητής Αριστογείτων Βασ. Κώτσας.
Η Κως ως η δεύτερη μεγαλύτερη κοινότητα Γεροντιανών
Όπως επεσήμαναν οι διοργανωτές, η Κως αποτελεί τη δεύτερη μεγαλύτερη παροικία προσφύγων από τον Γέροντα Μικράς Ασίας στην Ελλάδα, αμέσως μετά τον Νέστο Καβάλας. Περίπου 80 οικογένειες εγκαταστάθηκαν στο νησί και ενσωματώθηκαν αρμονικά στην τοπική κοινωνία και σε χωριά όπως το Πυλί.
Μεταξύ των ιστορικών επιθέτων που ρίζωσαν στην Κω συγκαταλέγονται τα:
- Δρόσου, Διπλού, Μπουρνέλη, Κοράκη, Μάρκου, Κώτσου, Κεφαλά
- Παπαζαχαρίου, Αναστασίου, Κουζακιώτη, Κοντογιάννη, Παγώνη, Σανού
- Φωτίου, Τσακίρη, Σπύρου, Κολλυβά, Κοντάξη, Καρλαγίνη, Κουτελά, Μαχαίρα και Μυλωνά
Οι δυσκολίες της ιταλικής κατοχής και η Έξοδος
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στις πρωτοφανείς δυσκολίες που αντιμετώπισαν οι πρόσφυγες φτάνοντας στα Δωδεκάνησα. Σε αντίθεση με την ηπειρωτική Ελλάδα, όπου υπήρξε μέριμνα για κρατικές αποζημιώσεις ή παραχώρηση γαιών, στην τελούσα υπό ιταλική κατοχή Κω οι οικογένειες έφτασαν γνωρίζοντας ότι δεν θα βρουν καμία κρατική δομή στήριξης.
Κατά τη διάρκεια της παρουσίασης, ο ερευνητής Αριστογείτων Κώτσας αναλύει την ιστορική πορεία του Γέροντα από την ίδρυσή του το 1770 έως το 1922:
- Η περίοδος ακμής (1770–1914): Η ανάπτυξη του οικισμού γύρω από τα ερείπια του ναού του Διδυμέου Απόλλωνα.
- Ο τριπλός διωγμός και η Έξοδος: Οι διαδοχικές διώξεις και η ηρωική προσπάθεια επιβίωσης κατά τη Μικρασιατική Καταστροφή.
- Τα Παγγεροντιανά Συμπόσια: Η θεσμοθέτηση των πανελλήνιων συναντήσεων που ξεκίνησαν το 2009 στην Εστία Νέας Σμύρνης.
Διατήρηση της μνήμης για τις νέες γενιές
Στο πλαίσιο της εκδήλωσης προβάλλεται πλούσιο οπτικοακουστικό υλικό από τα Συμπόσια στην Καβάλα και τη Νέα Σμύρνη, συνεντεύξεις παλαιών προσφύγων, καθώς και φωτογραφικό υλικό από τον ιστορικό Γέροντα, όπου σώζονται ακόμη ελληνικά σπίτια και η εκκλησία του χωριού.
Βασικό μέλημα του Συλλόγου Μικρασιατών Κω είναι η μεταλαμπάδευση αυτής της ιστορικής παρακαταθήκης στις νεότερες γενιές, ώστε να παραμείνουν ζωντανοί οι δεσμοί που ενώνουν το νησί με τις μικρασιατικές του ρίζες.
Συμπέρασμα
Η αναδρομή στην ιστορία του Γέροντα Μικράς Ασίας αναδεικνύει τη δύναμη ψυχής των προσφύγων που κατάφεραν να ριζώσουν στην Κω κάτω από εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες. Η διατήρηση της ιστορικής μνήμης αποτελεί χρέος τιμής για ολόκληρη την τοπική κοινωνία.
