Σφοδρές αντιδράσεις προκαλεί το ύψος των προστίμων που προβλέπει η φορολογική νομοθεσία για επιχειρήσεις οι οποίες διακινούν εμπορεύματα χωρίς τα απαιτούμενα παραστατικά. Με πρόστιμα 5.000 και 10.000 ευρώ, τα οποία μπορούν να διπλασιαστούν ή και να τετραπλασιαστούν σε περίπτωση υποτροπής, η Ανεξάρτητη Κίνηση Οικονομολόγων Ελλάδας (ΑΚΙΟΕ) προειδοποιεί για δυσανάλογη επιβάρυνση της ελληνικής επιχειρηματικότητας.
Η παρέμβαση της ΑΚΙΟΕ, που δημοσιοποιήθηκε στις 2 Οκτωβρίου 2026, ανοίγει ένα ευρύτερο ζήτημα: κατά πόσο η ψηφιοποίηση των φορολογικών διαδικασιών περιορίζει πραγματικά τη γραφειοκρατία ή δημιουργεί νέες υποχρεώσεις και οικονομικούς κινδύνους για τις επιχειρήσεις.
Οι σχετικές κυρώσεις δεν αποτελούν απλή πρόταση. Προβλέπονται ήδη από τον Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, όπως τροποποιήθηκε με τον νόμο 5222/2025.
Πρόστιμο 5.000 ή 10.000 ευρώ για διακίνηση χωρίς παραστατικά
Η παράγραφος 13 του άρθρου 57 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας προβλέπει συγκεκριμένες κυρώσεις για επιχειρήσεις που μεταφέρουν αγαθά χωρίς τα απαιτούμενα παραστατικά διακίνησης.
Ειδικότερα:
- 5.000 ευρώ ανά φορολογικό έλεγχο για επιχειρήσεις που τηρούν απλογραφικά βιβλία.
- 10.000 ευρώ ανά φορολογικό έλεγχο για επιχειρήσεις που τηρούν διπλογραφικά βιβλία.
Οι κυρώσεις αφορούν τη διακίνηση αγαθών χωρίς την ύπαρξη των προβλεπόμενων παραστατικών και όχι αυτομάτως κάθε μικρό λάθος στη συμπλήρωση ενός εγγράφου.
Το ζήτημα που θέτει η ΑΚΙΟΕ είναι ότι το βασικό ποσό του προστίμου δεν διαφοροποιείται ανάλογα με την εμπορική αξία των μεταφερόμενων αγαθών.
Έτσι, μια μικρή επιχείρηση που πραγματοποιεί περιορισμένες μεταφορές μπορεί να αντιμετωπίσει την ίδια βασική κύρωση με μια μεγαλύτερη επιχείρηση της ίδιας λογιστικής κατηγορίας, εφόσον διαπιστωθεί η συγκεκριμένη παράβαση.
Σε περίπτωση υποτροπής τα ποσά αυξάνονται δραματικά
Ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία προκαλούν οι προβλέψεις του άρθρου 67 για τις περιπτώσεις υποτροπής.
Εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις, το αρχικό πρόστιμο διπλασιάζεται στην πρώτη υποτροπή και τετραπλασιάζεται σε επόμενη.
Αυτό σημαίνει ότι το πρόστιμο των 5.000 ευρώ μπορεί να ανέλθει στις 10.000 και κατόπιν στις 20.000 ευρώ.
Αντίστοιχα, για επιχειρήσεις με διπλογραφικά βιβλία, η βασική κύρωση των 10.000 ευρώ μπορεί να φτάσει τις 20.000 και στη συνέχεια τις 40.000 ευρώ.
Πρόκειται για ποσά που μπορούν να επιβαρύνουν σημαντικά τη ρευστότητα μιας επιχείρησης, ιδιαίτερα όταν λειτουργεί με περιορισμένο κεφάλαιο κίνησης.
Ψηφιακό δελτίο αποστολής και myDATA – Μια δεύτερη κατηγορία προστίμων
Πέρα από την ύπαρξη των παραστατικών, η νομοθεσία προβλέπει υποχρεώσεις ψηφιακής έκδοσης και ηλεκτρονικής διαβίβασης στοιχείων στην ΑΑΔΕ.
Για τη μη διαβίβαση ψηφιακών παραστατικών διακίνησης προβλέπεται πρόστιμο 100 ευρώ ανά παράβαση, με ανώτατο όριο 500 ευρώ ημερησίως και 20.000 ευρώ ανά φορολογικό έτος.
Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διάκριση.
Η διακίνηση εμπορευμάτων χωρίς παραστατικό και η μη διαβίβαση ενός παραστατικού που έχει εκδοθεί αποτελούν διαφορετικές φορολογικές παραβάσεις.
Δεν είναι σωστό να θεωρείται ότι κάθε τεχνικό σφάλμα στο myDATA οδηγεί αυτομάτως σε πρόστιμο 5.000 ή 10.000 ευρώ.
Η εφαρμογή των κυρώσεων εξαρτάται από τη συγκεκριμένη παράβαση, τις υποχρεώσεις της επιχείρησης και τις προβλεπόμενες εξαιρέσεις.
Η καταγγελία για άνιση μεταχείριση ελληνικών και ξένων επιχειρήσεων
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που αναδεικνύει η ΑΚΙΟΕ αφορά την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών επιχειρήσεων.
Στην ανακοίνωσή της υποστηρίζει ότι οι ελληνικές παραγωγικές και εξαγωγικές επιχειρήσεις επιβαρύνονται με ολοένα περισσότερες διαδικασίες, ενώ αλλοδαπές επιχειρήσεις που δεν υπάγονται στο ίδιο ελληνικό λογιστικό καθεστώς δεν αντιμετωπίζουν κατ’ ανάγκη αντίστοιχο διοικητικό κόστος.
Η οργάνωση θεωρεί ότι αυτή η διαφοροποίηση μπορεί να δημιουργήσει ανταγωνιστικό μειονέκτημα για την ελληνική παραγωγή.
Ωστόσο, η συγκεκριμένη αξιολόγηση αποτελεί θέση της ΑΚΙΟΕ και όχι τεκμηριωμένο συμπέρασμα ότι οι εισαγόμενες επιχειρήσεις απαλλάσσονται γενικά από φορολογικές υποχρεώσεις.
Οι υποχρεώσεις μιας ξένης επιχείρησης εξαρτώνται από το πού είναι εγκατεστημένη, τον τρόπο δραστηριοποίησής της, τις συναλλαγές που πραγματοποιεί και το εφαρμοστέο ελληνικό και ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο.
Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις μπροστά σε αυξημένες απαιτήσεις
Για μια μικρή εμπορική επιχείρηση, έναν παραγωγό, έναν χονδρέμπορο ή μια μεταφορική δραστηριότητα, η συμμόρφωση με τις νέες ψηφιακές διαδικασίες απαιτεί κατάλληλη οργάνωση.
Η ενημέρωση των λογιστικών συστημάτων, η εκπαίδευση του προσωπικού και ο έλεγχος της ορθής διαβίβασης των παραστατικών δημιουργούν πρόσθετες ανάγκες, ιδιαίτερα στις επιχειρήσεις που δεν διαθέτουν οργανωμένο λογιστήριο.
Από την άλλη πλευρά, η ΑΑΔΕ υποστηρίζει ότι η ψηφιακή παρακολούθηση της διακίνησης αγαθών διευκολύνει τους ελέγχους, ενισχύει τη διαφάνεια και συμβάλλει στον περιορισμό της φοροδιαφυγής.
Η φορολογική αρχή διαθέτει επίσης δωρεάν εφαρμογές, όπως το timologio και το myDATAapp, για την κάλυψη προβλεπόμενων ψηφιακών υποχρεώσεων.
Το ερώτημα επομένως δεν είναι μόνο αν χρειάζεται ψηφιοποίηση, αλλά πώς μπορεί να εφαρμοστεί χωρίς δυσανάλογο κόστος συμμόρφωσης.
Ερωτήματα προς το υπουργείο Οικονομικών και την ΑΑΔΕ
Η ΑΚΙΟΕ απευθύνει σειρά ερωτημάτων προς το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και την ΑΑΔΕ.
Ζητά να εξεταστεί κατά πόσο είναι δίκαιο να εφαρμόζονται σταθερά υψηλά πρόστιμα χωρίς άμεση σύνδεση με την αξία των εμπορευμάτων και τη βαρύτητα κάθε περίπτωσης.
Παράλληλα, θέτει το ζήτημα της προστασίας των επιχειρήσεων από δυσανάλογες κυρώσεις όταν προκύπτουν ανθρώπινα ή τεχνικά σφάλματα.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στον ρόλο των Επιμελητηρίων, τα οποία η οργάνωση καλεί ουσιαστικά να τοποθετηθούν απέναντι στις επιβαρύνσεις που καταγγέλλει.
Το μεγάλο ζητούμενο για την ελληνική αγορά
Η ψηφιοποίηση των φορολογικών διαδικασιών αποτελεί σημαντικό εργαλείο για τον εκσυγχρονισμό της οικονομίας.
Ωστόσο, η εφαρμογή της δημιουργεί εύλογη συζήτηση γύρω από την αναλογικότητα των κυρώσεων, την πραγματική δυνατότητα συμμόρφωσης των μικρών επιχειρήσεων και την ανάγκη να διαχωρίζονται οι σοβαρές παραβάσεις από τα διορθώσιμα διαδικαστικά σφάλματα.
Η ανακοίνωση της ΑΚΙΟΕ επαναφέρει το ζήτημα στο προσκήνιο και ζητά επανεξέταση της αυστηρότητας του ισχύοντος πλαισίου.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι πώς μπορεί να εξασφαλιστεί αποτελεσματικός φορολογικός έλεγχος, χωρίς η οικονομική επιβάρυνση από τις κυρώσεις να γίνεται δυσανάλογη για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Πηγή: ΑΚΙΟΕ – Taxheaven – ΑΑΔΕ – Ν. 5104/2024 και Ν. 5222/2025
Συντάκτης: Ηλίας Μονογυιός – Skorpios News 12
