Η Μάχη των Θερμοπυλών πέρασε στην αιωνιότητα μέσα από μια εικόνα που όλοι γνωρίζουμε: ο βασιλιάς Λεωνίδας και οι 300 Σπαρτιάτες απέναντι στην τεράστια περσική στρατιά του Ξέρξη.
Όμως η πραγματική ιστορία είναι μεγαλύτερη.
Και δίπλα στους 300 υπάρχει ένα όνομα που συχνά μένει στη σκιά: οι 700 Θεσπιείς του Δημόφιλου.
Άνδρες που, σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, όταν τους δόθηκε η δυνατότητα να αποχωρήσουν από τις Θερμοπύλες, επέλεξαν οικειοθελώς να παραμείνουν.
Γνώριζαν τι ερχόταν.
Και έμειναν.
Στις Θερμοπύλες δεν πήγαν μόνο 300
Η κινηματογραφική εικόνα έχει ταυτίσει τόσο πολύ τη μάχη με τους Σπαρτιάτες ώστε εύκολα δημιουργείται η εντύπωση πως ο Λεωνίδας έφτασε στο στενό μόνο με τους περίφημους 300.
Δεν συνέβη έτσι.
Ο Ηρόδοτος καταγράφει μια πολύ μεγαλύτερη ελληνική δύναμη: 300 Σπαρτιάτες, 700 Θεσπιείς, 400 Θηβαίους, 1.000 Τεγεάτες και Μαντινείς, 1.120 ακόμη Αρκάδες, 400 Κορινθίους, 200 Φλειάσιους και 80 Μυκηναίους. Επιπλέον, στην άμυνα συμμετείχαν 1.000 Φωκείς και οι Οπούντιοι Λοκροί.
Ήταν μια ελληνική δύναμη πολλών πόλεων, με τον Λεωνίδα να έχει τη γενική ηγεσία.
Οι 300 αποτέλεσαν την επίλεκτη σπαρτιατική δύναμη που τον ακολούθησε — και ο Ηρόδοτος σημειώνει κάτι ιδιαίτερα σημαντικό: ο Λεωνίδας είχε επιλέξει άνδρες που είχαν ήδη αποκτήσει γιους, εξασφαλίζοντας έτσι τη συνέχεια των οικογενειών τους.
Η προδοσία του Εφιάλτη άλλαξε τα πάντα
Για δύο ημέρες, το στενό πέρασμα εξουδετέρωνε σε μεγάλο βαθμό το αριθμητικό πλεονέκτημα των Περσών.
Ώσπου ο Εφιάλτης αποκάλυψε στους Πέρσες το μονοπάτι που τους επέτρεπε να κινηθούν πίσω από τις ελληνικές θέσεις.
Η περικύκλωση ήταν πλέον θέμα χρόνου.
Ο Λεωνίδας αντιλήφθηκε ότι η θέση δεν μπορούσε να κρατηθεί και μεγάλο μέρος των συμμάχων αποχώρησε. Ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι οι σύμμαχοι που έφυγαν το έκαναν υπακούοντας στην εντολή του Λεωνίδα.
Και τότε φτάνουμε στο σημείο που κάνει την ιστορία των Θεσπιέων συγκλονιστική.
«Δεν θα φύγουμε»
Οι 700 Θεσπιείς μπορούσαν να φύγουν.
Δεν έφυγαν.
Ο Ηρόδοτος είναι ιδιαίτερα σαφής: οι Θεσπιείς παρέμειναν με τη θέλησή τους, αρνούμενοι να εγκαταλείψουν τον Λεωνίδα και τους άνδρες του.
Αρχηγός τους ήταν ο Δημόφιλος, γιος του Διαδρόμου.
Έμειναν γνωρίζοντας ότι οι πιθανότητες επιστροφής ήταν ουσιαστικά ανύπαρκτες.
Και πέθαναν μαζί τους.
Αυτό ακριβώς κάνει τη θυσία τους μία από τις ισχυρότερες, αλλά λιγότερο προβεβλημένες, σελίδες των Θερμοπυλών.
Και οι 400 Θηβαίοι
Στην τελική φάση παρέμειναν επίσης 400 Θηβαίοι.
Εδώ όμως η ιστορική πηγή απαιτεί προσοχή.
Ο Ηρόδοτος υποστηρίζει ότι οι Θηβαίοι δεν παρέμειναν οικειοθελώς, αλλά ότι ο Λεωνίδας τούς κράτησε ως ομήρους επειδή υπήρχαν υποψίες για φιλοπερσική στάση.
Αυτή είναι η εκδοχή του Ηροδότου και ως τέτοια πρέπει να παρουσιάζεται, όχι ως κάτι που μπορούμε σήμερα να αποδείξουμε ανεξάρτητα.
Η τελευταία έξοδος
Όταν έφτασε η τελευταία ημέρα, οι Έλληνες που παρέμεναν στις Θερμοπύλες γνώριζαν πλέον ότι βρίσκονταν αντιμέτωποι με τον θάνατο.
Και άλλαξαν τακτική.
Αντί να περιμένουν αποκλειστικά μέσα στο στενότερο σημείο, προχώρησαν προς το ευρύτερο τμήμα του περάσματος και επιτέθηκαν.
Ο Ηρόδοτος περιγράφει μια μάχη απελπισμένη και εξαιρετικά βίαιη.
Ο Λεωνίδας σκοτώθηκε.
Η μάχη συνεχίστηκε γύρω από το σώμα του.
Και η άμυνα των Θερμοπυλών οδηγήθηκε στο τέλος της.
Οι 300 έγιναν θρύλος – Οι 700 αξίζουν να θυμόμαστε το ίδιο
Η Σπάρτη είχε οικοδομήσει μια ολόκληρη κοινωνία γύρω από την πολεμική εκπαίδευση, την πειθαρχία και την υποχρέωση προς την πόλη.
Γι’ αυτό και οι 300 του Λεωνίδα έγιναν δικαιολογημένα σύμβολο στρατιωτικής αυταπάρνησης.
Όμως οι Θερμοπύλες δεν ανήκουν μόνο σε αυτούς.
Οι 700 Θεσπιείς είχαν μπροστά τους την έξοδο.
Και σύμφωνα με την αρχαιότερη βασική πηγή που διαθέτουμε, αρνήθηκαν να την πάρουν.
Δεν εγκατέλειψαν τον Λεωνίδα.
Δεν εγκατέλειψαν τους συμπολεμιστές τους.
Έμειναν στις Θερμοπύλες και μοιράστηκαν την ίδια μοίρα.
Ίσως γι’ αυτό, σχεδόν 2.500 χρόνια αργότερα, η ιστορία τους εξακολουθεί να έχει τέτοια δύναμη.
Γιατί οι Θερμοπύλες δεν είναι μόνο η ιστορία 300 Σπαρτιατών που έμειναν.
Είναι και η ιστορία 700 Θεσπιέων που μπορούσαν να φύγουν — αλλά επέλεξαν να μείνουν.
Πηγή: Ηρόδοτος, Ιστορίαι, Βιβλίο Ζ΄ (202–223) Συντάκτης: Ηλίας Μονογυιός – Skorpios News 12
