Νέο διπλωματικό και γεωπολιτικό ενδιαφέρον προκαλούν οι εξελίξεις γύρω από την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου, καθώς η Αθήνα προχώρησε την Παρασκευή 6 Νοεμβρίου 2026 στην έκδοση NAVTEX για την επανέναρξη των θαλάσσιων ερευνών.
Η Τουρκία απάντησε με δική της αντι-NAVTEX, αμφισβητώντας την ελληνική αρμοδιότητα σε τμήμα της θαλάσσιας περιοχής όπου έχουν προγραμματιστεί οι εργασίες.
Στο επίκεντρο των εξελίξεων βρίσκεται το γαλλικό ερευνητικό πλοίο Abeille Marengo, το οποίο προετοιμάζεται να πραγματοποιήσει έρευνες βυθού για την πόντιση του ηλεκτρικού καλωδίου που θα συνδέσει την Κρήτη με την Κύπρο.
Πρόκειται για το έργο Great Sea Interconnector (GSI), ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά σχέδια της Ανατολικής Μεσογείου.
Η επίσημη απόφαση της Αθήνας
Το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε ότι ολοκληρώθηκαν οι διαδικασίες αδειοδότησης για την έρευνα και την πόντιση του καλωδίου.
Η διαδικασία ξεκίνησε μετά από αίτημα της γαλλικής εταιρείας Nexans, η οποία ενεργεί για λογαριασμό της εταιρείας που έχει την ευθύνη του έργου.
Η αρμόδια διυπουργική επιτροπή γνωμοδότησε θετικά και ακολούθησε η απόφαση του υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη.
Στη συνέχεια εκδόθηκε από την Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού η σχετική NAVTEX, με ισχύ από τις 6 Νοεμβρίου 2026 έως τις 6 Μαρτίου 2027.
Η NAVTEX αποτελεί αναγγελία προς τους ναυτιλλομένους, ώστε να ενημερώνονται για τις δραστηριότητες που πρόκειται να πραγματοποιηθούν στη θάλασσα. Δεν αποτελεί από μόνη της απόφαση οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών.
Η τουρκική απάντηση
Λίγες ώρες μετά την ελληνική αναγγελία, η Άγκυρα εξέδωσε αντι-NAVTEX, προβάλλοντας τις δικές της αξιώσεις στην περιοχή.
Η τουρκική πλευρά υποστηρίζει ότι τμήμα των προγραμματισμένων ερευνών βρίσκεται εντός περιοχής την οποία θεωρεί δική της υφαλοκρηπίδα.
Παράλληλα, δηλώνει ότι δεν έχει χορηγήσει άδεια για τις συγκεκριμένες εργασίες και ζητά οι δραστηριότητες να συντονίζονται με τις τουρκικές αρχές.
Οι ισχυρισμοί αυτοί αποτελούν θέσεις της Άγκυρας και δεν σημαίνουν ότι έχουν γίνει αποδεκτοί από την Ελλάδα ή ότι έχει επιλυθεί η διαφορά για τις θαλάσσιες ζώνες.
Η εξέλιξη αναδεικνύει την ένταση που εξακολουθεί να υπάρχει στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο γύρω από τις αρμοδιότητες και τα κυριαρχικά δικαιώματα.
Γιατί βρίσκεται στο επίκεντρο η Κάσος
Το μεγαλύτερο μέρος των ερευνών που απομένουν αφορά θαλάσσιες περιοχές ανατολικά της Κάσου, προς την κατεύθυνση της Κύπρου.
Η συγκεκριμένη περιοχή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς εκεί είχαν παρουσιαστεί εντάσεις κατά την προηγούμενη προσπάθεια πραγματοποίησης θαλάσσιων ερευνών το καλοκαίρι του 2024.
Τότε η παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων είχε προκαλέσει σοβαρή διπλωματική κινητοποίηση.
Η νέα προσπάθεια επανέναρξης των εργασιών αποτελεί, επομένως, δοκιμασία για την πορεία του έργου, αλλά και για τη διαχείριση των ελληνοτουρκικών διαφωνιών στην περιοχή.
Ο ρόλος της Γαλλίας και τι πραγματικά ισχύει
Ιδιαίτερη συζήτηση έχει προκαλέσει η πιθανότητα ενημέρωσης της τουρκικής πλευράς μέσω γαλλικών διπλωματικών διαύλων.
Δημοσιεύματα αναφέρουν ότι εξετάστηκε ή πραγματοποιήθηκε συνεννόηση μεταξύ Παρισιού και Άγκυρας για τις έρευνες.
Η ελληνική κυβέρνηση, από την πλευρά της, έχει υποστηρίξει ότι η αρμοδιότητα αδειοδότησης των εργασιών στις περιοχές ελληνικής δικαιοδοσίας ανήκει αποκλειστικά στις ελληνικές αρχές.
Το Υπουργείο Εξωτερικών επιβεβαίωσε ότι η σχετική άδεια εκδόθηκε από την Ελλάδα.
Ορισμένες δημοσιογραφικές αναλύσεις υποστηρίζουν ότι μια γαλλική ενημέρωση της Άγκυρας θα μπορούσε να δημιουργήσει ανεπιθύμητες πολιτικές εντυπώσεις ή προηγούμενο.
Ωστόσο, πρέπει να γίνει μια ουσιώδης διάκριση.
Η ενημέρωση μιας χώρας για προγραμματισμένες θαλάσσιες εργασίες δεν αποτελεί αυτομάτως νομική αναγνώριση των διεκδικήσεών της.
Δεν προκύπτει από την επίσημη ελληνική ανακοίνωση ούτε από τα μέχρι τώρα επιβεβαιωμένα στοιχεία ότι η Γαλλία αναγνώρισε την τουρκική ΑΟΖ ή το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Ένα ενεργειακό έργο με στρατηγική σημασία
Το Great Sea Interconnector προβλέπει την ηλεκτρική σύνδεση της Κρήτης με την Κύπρο μέσω υποθαλάσσιου καλωδίου.
Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει και μελλοντική επέκταση προς το Ισραήλ.
Το έργο φιλοδοξεί να συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής, επιτρέποντας την ανταλλαγή ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ των συνδεδεμένων δικτύων.
Παράλληλα, έχει σημαντική ευρωπαϊκή και γεωπολιτική διάσταση, καθώς αφορά ενεργειακές υποδομές σε μια περιοχή όπου παραμένουν ανοιχτές σοβαρές διακρατικές διαφορές.
Τα επόμενα βήματα και το ενδεχόμενο νέας έντασης
Το γαλλικό ερευνητικό πλοίο βρίσκεται σε ετοιμότητα για την έναρξη των εργασιών, μετά την ολοκλήρωση των απαιτούμενων διαδικασιών.
Το κρίσιμο ζήτημα είναι πλέον αν οι προγραμματισμένες έρευνες θα εξελιχθούν χωρίς παρεμβάσεις ή αν θα υπάρξει νέα ένταση με την Τουρκία.
Η αντι-NAVTEX καταγράφει την επίσημη τουρκική αντίδραση, αλλά δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι θα ακολουθήσει στρατιωτική αντιπαράθεση.
Για την Ελλάδα και την Κύπρο, το ζητούμενο είναι να προχωρήσει ένα σημαντικό ενεργειακό έργο, χωρίς η υλοποίησή του να οδηγήσει σε αποδοχή αμφισβητούμενων θαλάσσιων αξιώσεων ή σε νέα επικίνδυνη κλιμάκωση.
Πηγή: Υπουργείο Εξωτερικών, Reuters, Καθημερινή, Οικονομικός Ταχυδρόμος, Πολίτης Κύπρου, Pronews / DefenceNet (αρχικό οπτικό υλικό και σχολιασμός).
Συντάκτης: Ηλίας Μονογυιός
