Σε καθεστώς εντατικής επιστημονικής παρακολούθησης βρίσκεται η ευρύτερη περιοχή της Σαντορίνης, καθώς βρίσκεται σε εξέλιξη νέα διεθνής ερευνητική αποστολή με στόχο τη βαθύτερη κατανόηση του ηφαιστειακού και σεισμικού συστήματος της περιοχής.
Η ωκεανογραφική αποστολή M215, με επικεφαλής το GEOMAR Helmholtz Centre for Ocean Research Kiel και τη συμμετοχή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), ξεκίνησε από το Ηράκλειο Κρήτης και σήμερα επιχειρεί στην θαλάσσια περιοχή της Σαντορίνης.
Σε απόσταση μόλις επτά χιλιομέτρων βορειοανατολικά του νησιού βρίσκεται το υποθαλάσσιο ενεργό ηφαίστειο Κολούμπο, το οποίο αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης αλυσίδας περισσότερων από 20 υποθαλάσσιων ηφαιστείων που συγκροτούν το ηφαιστειακό πεδίο Σαντορίνης–Κολούμπου.
Στόχος: έγκαιρη προειδοποίηση και κατανόηση των φαινομένων
Κεντρικός άξονας της αποστολής είναι η δοκιμή και επέκταση καινοτόμων συστημάτων παρακολούθησης, τα οποία στο μέλλον θα μπορούν να συμβάλουν σε πιο αποτελεσματική έγκαιρη προειδοποίηση για σεισμικά και ηφαιστειακά φαινόμενα, με μετάδοση δεδομένων σχεδόν σε πραγματικό χρόνο.
Η ανάγκη για ενισχυμένη παρακολούθηση προέκυψε μετά τα γεγονότα των αρχών του 2025, όταν η Σαντορίνη βρέθηκε σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής, καθώς μέσα σε λίγες εβδομάδες καταγράφηκαν πάνω από 28.000 σεισμικές δονήσεις.
Ήδη από τον Δεκέμβριο του 2024, στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος MULTI-MAREX, είχαν ξεκινήσει μελέτες στην περιοχή για γεωλογικές διεργασίες που σχετίζονται με κατολισθήσεις, ηφαιστειακές εκρήξεις και τσουνάμι. Λίγο αργότερα εκδηλώθηκε το σεισμικό σμήνος, με τους ερευνητές να βρίσκονται επιτόπου και να συλλέγουν κρίσιμα δεδομένα.
Τι έδειξε η επιστημονική ανάλυση
Η επεξεργασία των δεδομένων από το GEOMAR και το γερμανικό κέντρο γεωεπιστημών GFZ Helmholtz-Zentrum für Geoforschung έδειξε ότι το σεισμικό σμήνος του 2025 προκλήθηκε από μετακίνηση μάγματος σε μεγάλο βάθος.
Με την αποστολή M215, οι επιστήμονες επιδιώκουν να κατανοήσουν καλύτερα πώς αντιδρούν τα ηφαιστειακά συστήματα, ποια είναι τα πιθανά σενάρια εξέλιξης και πώς μπορούν να ανιχνευθούν έγκαιρα κρίσιμες αλλαγές στον βυθό.
Καινοτόμες τεχνολογίες στον βυθό
Κατά τη διάρκεια της αποστολής, εγκαθίστανται και ανακτώνται υποθαλάσσιοι σταθμοί μέτρησης, ενώ πραγματοποιούνται εκτεταμένες γεωφυσικές έρευνες. Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι σεισμογράφοι που είχαν τοποθετηθεί στον βυθό τον Δεκέμβριο του 2024 και παρέμειναν για έναν ολόκληρο χρόνο, καταγράφοντας το πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τη σεισμική κρίση.
Σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν επίσης τα MOLA (Modular Ocean Lander), αυτόνομες συσκευές που καταγράφουν ήχους, θερμοκρασία και συγκεντρώσεις διοξειδίου του άνθρακα, επικοινωνώντας μεταξύ τους σε σχεδόν πραγματικό χρόνο. Παράλληλα, επαναχρησιμοποιείται το σύστημα βιντεοχαρτογράφησης MOMO, το οποίο επιτρέπει χαρτογράφηση του βυθού με ακρίβεια χιλιοστού.
Στόχος και η σωστή ενημέρωση της κοινωνίας
Η καθηγήτρια Γεωλογίας του ΕΚΠΑ, Παρασκευή Νομικού, τονίζει ότι η συνεχής παρακολούθηση του ηφαιστείου Κολούμπου έχει ουσιαστικό κοινωνικό αντίκτυπο, καθώς συμβάλλει στην αξιόπιστη ενημέρωση της τοπικής κοινωνίας και στην αποτροπή της παραπληροφόρησης και του αδικαιολόγητου πανικού.
Τα δεδομένα που συλλέγονται θα αξιοποιηθούν, μεταξύ άλλων, και στην εκπαίδευση των μαθητών της Σαντορίνης, αναδεικνύοντας το νησί ως ένα ζωντανό φυσικό εργαστήριο επιστημονικής έρευνας.
Πηγή: rodosreport.gr
